GRECO-ի խիստ զեկույցը. Հայաստանը տապալել է կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնարարականների մեծ մասը

Եվրոպայի խորհրդի Կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետությունների խումբը (GRECO) հրապարակել է Հայաստանի վերաբերյալ գնահատման հնգերորդ փուլի համապատասխանության առաջին զեկույցը։ Այն անդրադառնում է բարձրագույն գործադիր մարմիններում և իրավապահ համակարգում կոռուպցիայի կանխարգելմանն ու բարեվարքության ամրապնդմանը:

Զեկույցի տվյալները փաստում են, որ Հայաստանի իշխանություններին ուղղված 22 հանձնարարականներից լիարժեք կամ բավարար չափով կատարվել է միայն 6-ը։ Մնացած առաջարկություններից 15-ը կատարվել են մասնակիորեն, իսկ 1-ը գնահատվել է ամբողջությամբ չկատարված:

Ամբողջությամբ չկատարված միակ հանձնարարականը վերաբերում է Մարդու իրավունքների պաշտպանի (ՄԻՊ) ինստիտուտին։ Ըստ զեկույցի՝ կառույցին չեն տրամադրվել անհրաժեշտ ֆինանսական և մարդկային ռեսուրսներ, որպեսզի այն կարողանա արդյունավետորեն իրականացնել ազդարարների պաշտպանության իր կարևորագույն գործառույթը:

Բարձրաստիճան պաշտոնյաների և գործադիրի անդամների մասով իրավիճակը գնահատվել է մտահոգիչ։ Այս ոլորտին վերաբերող 11 հանձնարարականից կատարվել է միայն 1-ը (չվարձատրվող խորհրդականների կարգավիճակի հստակեցումը)։

Մյուս բոլոր առանցքային ուղղություններով Հայաստանը շարունակում է թերանալ.

• Լոբբիստական գործունեության կանոնակարգում,

• Պաշտոնից հեռանալուց հետո սահմանափակումների (cooling-off period) կիրառում,

• Որոշումների կայացման գործընթացում հանրային մասնակցության ապահովում։

Ի տարբերություն գործադիրի՝ համեմատաբար ավելի դրական դինամիկա է արձանագրվել ոստիկանության համակարգում, որտեղ 11 հանձնարարականներից 5-ն արդեն իսկ բավարար չափով կատարված են համարվել:

Այդուհանդերձ, իրավապահ համակարգում նույնպես լուրջ անելիքներ կան, մասնավորապես՝

• Կին ծառայողների ներկայացվածության ավելացման,

• Բարեվարքության ստուգումների (integrity checks) խստացման,

• Ծառայության դադարեցումից հետո այլ աշխատանքի անցնելու սահմանափակումների ներդրման հարցերում։

Ստեղծված իրավիճակում միջազգային կառույցը Հայաստանին տվել է հստակ ժամանակահատված. երկիրն ունի ուղիղ 18 ամիս ժամանակ, որպեսզի GRECO-ին ներկայացնի նոր հաշվետվություն՝ արձանագրված թերացումները շտկելու և կիսատ մնացած հանձնարարականները կյանքի կոչելու վերաբերյալ։