«Ադրբեջանը պատմություն է վերաշարադրում»․ վրացի քաղաքական գործիչը դիմել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին

Վրաստանի «Լեյբորիստական կուսակցության» առաջնորդ Շալվա Նաթելաշվիլին դիմել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին՝ պահանջելով Ադրբեջանի տարածքում գտնվող Դավիթ Գարեջիի և պատմական Հերեթիի վրացական մշակութային ժառանգության հուշարձանները ներառել վտանգված օբյեկտների ցանկում։ Նա նաև դիմել է Եվրոպայի խորհրդին՝ հատուկ հանձնաժողով ուղարկելու համար:

Նաթելաշվիլին հայտարարել է, որ Ադրբեջանի տարածքում գտնվող Դավիթ Գարեջիում և Հերեթիում ադրբեջանական կողմը իրականացնում է անվերահսկելի հնագիտական աշխատանքներ՝ առանց վրացի մասնագետների մասնակցության, և տեղի է ունենում պատմության վերաշարադրում։

«Ես դիմել եմ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին, որին ամբողջ աշխարհում մշակութային հուշարձանների պաշտպանության առաքելությունն է վերապահված, որպեսզի Դավիթ Գարեջին և Հերեթիում գտնվող վրացական մշակութային հուշարձանները ներառվեն վտանգված օբյեկտների ցանկում։ Դիմել ենք նաև Եվրոպայի խորհրդին, որն ընդունել է հնագիտական գործընթացների կառավարման վերաբերյալ կոնվենցիա, որի անդամ է նաև Ադրբեջանը, որպեսզի հատուկ հանձնաժողով ուղարկի և ուսումնասիրի Գարեջիում ու Հերեթիում ստեղծված տագնապալի իրավիճակը, որտեղ անվերահսկելի կերպով իրականացվում են այսպես կոչված հնագիտական պեղումներ՝ առանց որևէ վրացի մասնագետի մասնակցության, և տեղի է ունենում պատմության վերաշարադրում»,— հայտարարել է Նաթելաշվիլին։

Նաթելաշվիլիի հայտարարությունը հնչել է Ադրբեջանի տարածքում գտնվող պատմական Հերեթիի վրացական մշակութային ժառանգության շուրջ վերջին զարգացումների ֆոնին։

Մասնավորապես, սեպտեմբերի 24-ին Վրաստանի պատրիարքարանը հայտարարություն էր տարածել Ադրբեջանի տարածքում գտնվող Քուրմուխի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու և դրա հարակից տարածքում իրականացվող աշխատանքների վերաբերյալ։ Պատրիարքարանը նշել էր, որ աշխատանքների նպատակն ու հիմքը պարզ չեն, իսկ Վրաստանի կողմը դրանց վերաբերյալ Ադրբեջանի համապատասխան կառույցներից տեղեկություն չի ստացել։

Վրացական կողմը պահանջել էր պարզաբանել, թե ինչ աշխատանքներ են իրականացվում, ինչ ուսումնասիրությունների վրա են դրանք հիմնված, ով է դրանք իրականացնում և ինչպես է ապահովվում վրացական մշակութային ժառանգության հուշարձանի պահպանությունը։

Ադրբեջանական կողմը, իր հերթին, հայտարարել է, որ երկրի տարածքում գտնվող բոլոր պատմական, մշակութային և կրոնական հուշարձաններն Ադրբեջանի ժողովրդի և պետության ազգային ժառանգության անբաժանելի մասն են։ Բաքուն նաև անընդունելի է համարել Ադրբեջանի տարածքում գտնվող պատմական և աշխարհագրական տեղանունների այլ անվանումներով ներկայացումը։

Դավիթ Գարեջիի վանական համալիրը գտնվում է Վրաստան-Ադրբեջան սահմանային գոտում, իսկ պատմական Հերեթիի տարածքի մի շարք հուշարձաններ, այդ թվում՝ Քուրմուխի եկեղեցին, ներկայումս գտնվում են Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում։

Նաթելաշվիլիի դիմումը միջազգային կառույցներին այսպիսով նորից միջազգային օրակարգ է բերում Դավիթ Գարեջիի և Հերեթիի մշակութային ժառանգության պահպանության հարցը, որը տարիներ շարունակ նաև վրաց-ադրբեջանական պատմամշակութային տարաձայնությունների առարկա է։