Այսօր Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարի 40-րդ տարելիցն է

40 տարի առաջ՝ 1986 թվականի ապրիլի 26-ին, Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցավ վթար։ Դրա հետևանքներն աշխարհին ցույց տվեցին, որ վերահսկողությունից դուրս եկած «խաղաղ ատոմը» կարող է ոչ պակաս սարսափելի լինել, քան միջուկային ռումբը, գրում է Տասսը:

Հաջորդ տասնամյակներում առաջադրվել են վթարի պատճառների տարբեր վարկածներ։ Առանց դավադրությունների և ենթադրությունների, պաշտոնական՝ գիտական բացատրությունը հետևյալն է․ «Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի չորրորդ էներգաբլոկի պլանային վերանորոգման ընթացքում, տուրբոգեներատորի փորձարկման ժամանակ, տեղի է ունեցել ռեակտորի թունավորում քսենոնի իզոտոպներով և գործել է յոդային փոսի էֆեկտը:»

Այնուհետև գրեթե միաժամանակ տեղի ունեցած երկու պայթյունները քանդել են էներգաբլոկի շենքը և ռեակտորի շիկացած միջուկը դուրս նետել արտաքին միջավայր։ Սկզբում ահռելի ճնշման հետևանքով համակարգի ամբողջ ջուրը միանգամից վերածվել է գոլորշու, որը պայթեցրել է ռեակտորը։ Այնուհետև գոլորշու և մետաղի ռեակցիայի արդյունքում՝ ավելի քան 1000°C ջերմաստիճանի պայմաններում, առաջացել է չափազանց պայթյունավտանգ գազ, ինչի հետևանքով տեղի է ունեցել երկրորդ պայթյունը:

Առաջին պաշտոնական հաղորդագրությունը եղել է կարճ` ապրիլի 28-ի երեկոյան Խորհրդային Միության հեռագրական գործակալությունը հայտնել է երկրին և աշխարհին, որ Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի է ունեցել դժբախտ պատահար։ Ռեակտորներից մեկը վնասվել է։ Ձեռնարկվում են միջոցներ՝ միջադեպի հետևանքները վերացնելու համար։ Տուժածներին ցուցաբերվում է անհրաժեշտ օգնություն։ Ստեղծվել է կառավարական հանձնաժողով՝ դեպքը հետաքննելու նպատակով։

Հաջորդ օրը՝ 1986 թվականի ապրիլի 29-ին, նույն հաղորդագրությունը ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի անունից հրապարակվել է «Իզվեստիա» թերթի առաջին էջում։

Արդեն ապրիլի 27-ին իրականացվել է բարդ գործողություն՝ ընդամենը երեք ժամում ամբողջությամբ տարհանվել է ԱԷԿ-ին մոտ գտնվող Պրիպյատ քաղաքի ողջ բնակչությունը՝ շուրջ 47 հազար մարդ։ Եվ այսօր էլ, 40 տարի անց, Պրիպյատը մնում է ուրվական քաղաք՝ զրոյական բնակչությամբ:

Չեռնոբիլի վթարի տնտեսական վնասը փորձել են գնահատել ոչ միայն ռուբլիներով։ 2002 թվականին ՄԱԿ-ի և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն փորձագետների պատրաստած «Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարի մարդասիրական հետևանքները» զեկույցում Ուկրաինայի և Բելառուսի կորուստներն ու ծախսերը գնահատվել են համապատասխանաբար 148 միլիարդ և 230 միլիարդ դոլար։ Նշվում է, որ այդ ժամանակից ի վեր դոլարի արժեքը նվազել է, սակայն Չեռնոբիլի աղետի հետևանքները չեն էժանացել։